جامع‌ترين ، كامل‌ترين و موثّق‌ترين جوامع اوّليهء حديث است . اين كتاب ، مورد تمجيد فراوان اعاظم و دانشمندان شيعه قرار گرفته و همواره از آن ، به عنوان كتابى شناخته شده و متقن ، ياد شده است . الكافى ، از سه بخش : اصول ، فروع و روضه ، تشكيل شده است . بخش اصول ، عبارت است از ابواب : العقل و الجهل ، فضل العلم ، التوحيد ، الحجّة ، الإيمان و الكفر ، الدعاء ، فضل القرآن و العترة ؛ فروع ، مشتمل بر ابواب فقهى است . در روضه نيز احاديث متفرقه‌اى جاى داده شده است . اين كتاب ارزشمند ، در بردارندهء روايات كلامى ، اخلاقى ، تاريخى ، اجتماعى و فقهى است و از گسترده‌ترين كتب حديث شيعه در آثار قدماى اماميه است كه از حوادث روزگار ، مصون مانده و به طور كامل ، به دست ما رسيده است . بر روى اين گنجينهء ارزشمند ، پژوهش‌هاى مختلفى در زمينه‌هاى گوناگون ( چون : تحقيق در اسناد آن ، ترجمه ، شرح ، تعليقه ، حواشى و . . . ) انجام يافته كه به شهادت كتب تراجم و فهارس و ديگر مصادر ، اين پژوهش‌ها بعد از نيمهء اوّل قرن دهم هجرى ، صورت گرفته و پيش از آن ، هيچ حاشيه و شرحى بر آن نگاشته نشده است . برخى از دانشمندان و انديشمندان در نوشته‌هاى خود ، به اين پژوهش‌ها استناد كرده‌اند كه ذيلًا به برخى از آنها اشاره خواهد شد . از نيمهء دوم قرن دهم تا زمان وفات ميرداماد ، پژوهش‌هايى كه بر الكافى انجام شده ، عبارت‌اند از : - شرح اصول كافى ، از شيخ محمّد على بن محمّد بلاغى ( م 1000 ق ) جدّ اعلاى شيخ محمّد جواد بلاغى ( م 1353 ق ) . - شرح روضهء كافى ، از سيد مير حسين مجتهد كَركى ( م 1001 ق ) . - شرح ملّا عبداللَّه تُسترى ( شوشترى ) ( م 1021 ق ) ، به نقل از ملّا صالح مازندرانى